Türkiye'nin illeri

Türkiye'nin başkenti Ankara

Anadolu yarımadası ile Trakya toprakları üzerine kurulan Türkiye'nin, 81 ili vardır. İller, Türkiye'nin en büyük idari bölümleridir. Bu seksen bir il, dokuz yüz yetmiş üç ilçeye[1] bölünmüştür. Bu ilçeler, en küçük idari birim olan mahalle ve köyleri içinde barındırır. İllerde yönetme ve yürütme görevi, içişleri bakanı tarafından önerilen ve bakanlar kurulunun onayından sonra cumhurbaşkanı tarafından atanan valiler tarafından yerine getirilir.

Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılışı ve 29 Ekim 1923'te Türkiye Cumhuriyeti'nin resmen kuruluşundan sonra idari sistemde değişikliklere gidildi. İki yıl sonra Ardahan, Beyoğlu, Çatalca, Dersim, Ergani, Gelibolu, Genç, Kozan, Oltu, Muş, Siverek ve Üsküdar illeri ilçeye dönüştürüldü.[2][3] 1927'de ise Doğubayazıt ilçeye dönüştürüldü ve Ağrı'ya bağlandı.[4] 1929'da Muş tekrar il oldu, Bitlis ilçe hâline getirildi.[2] Dört yıl sonra Aksaray, Cebelibereket, Hakkâri ve Şebinkarahisar'ın ilçe olması, Mersin ile Silifke'nin birleştirilip İçel[B] adında yeni bir ilin oluşturulmasıyla ve Artvin ile Rize'nin birleştirilip Çoruh adında yeni bir ilin oluşturulmasıyla sayı elli altıya düştü.[2] 1936'da Rize, Tunceli ve Hakkâri tekrar il oldu, yine aynı yıl Dersim'in adı Tunceli olarak değiştirildi; 1939'da Hatay Devleti, Türkiye'ye bağlanarak il oldu.[2][5] 1953'te, Uşak'ın il, Kırşehir'in ilçe olması kararlaştırıldı, 1954'te Adıyaman, Nevşehir ve Sakarya il statüsü kazandı.[2] 1956'da Çoruh ilinin ismi Artvin olarak değiştirildi, 1957'de Kırşehir'in il statüsü geri verildi.[2] Bu yıldan sonra otuz iki yıl boyunca il sayısında herhangi bir değişiklik olmadı.[2] 1989'da Aksaray,[6] Bayburt,[6] Karaman[6] ve Kırıkkale;[6] 1990'da Batman[7] ve Şırnak;[7] 1991'de Bartın;[8] 1992'de Ardahan[9] ve Iğdır;[9] 1995'te Yalova,[10] Karabük[10] ve Kilis;[10] 1996'da Osmaniye,[11] ve 1999'da Düzce il oldu.[12][13]

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, Türkiye'nin nüfusu 2019 yılı itibarıyla 83 milyon kişiye ulaştı.[14] Bu rakamın 77 milyonunu il ve ilçe merkezlerinde yaşayanlar oluşturdu.[14] Ülkedeki en fazla nüfusu barındıran il İstanbul, en az nüfusu barındıran il Bayburt'tur.[14] Ayrıca en büyük yüzölçümüne sahip il Konya, en küçük yüzölçümüne sahip il Yalova'dır.[15] Merkezi İzmit olan Kocaeli ili, merkezi Adapazarı olan Sakarya ili ve merkezi Antakya olan Hatay ili dışında büyükşehir olmayan tüm illerin merkez ilçelerinin adı, il ile aynı adı taşır.

İller

Ankara
Kırklareli
Edirne
Tekirdağ
Çanakkale
Balıkesir
Bursa
Yalova
İstanbul
Düzce
Zonguldak
Bolu
Bilecik
Eskişehir
Kütahya
Manisa
İzmir
Aydın
Muğla
Denizli
Burdur
Uşak
Afyonkarahisar
Isparta
Antalya
Konya
Mersin
Karaman
Aksaray
Kırşehir
Kırıkkale
Çankırı
Karabük
Bartın
Kastamonu
Sinop
Çorum
Yozgat
Nevşehir
Niğde
Adana
Osmaniye
Kahramanmaraş
Kayseri
Sivas
Tokat
Amasya
Samsun
Ordu
Giresun
Erzincan
Malatya
Gaziantep
Kilis
Şanlıurfa
Adıyaman
Gümüşhane
Trabzon
Rize
Bayburt
Erzurum
Artvin
Ardahan
Kars
Ağrı
Iğdır
Tunceli
Elazığ
Diyarbakır
Mardin
Batman
Siirt
Şırnak
Bitlis
Bingöl
Muş
Van
Hakkâri
Renkler
  Başkent ve büyükşehir
  Büyükşehir
Türkiye'nin illeri listesi
Ad
Adana
Adıyaman
Afyonkarahisar
Ağrı
Aksaray
Amasya
Ankara
Antalya
Ardahan
Artvin
Aydın
Balıkesir
Bartın
Batman
Bayburt
Bilecik
Bingöl
Bitlis
Bolu
Burdur
Bursa
Çanakkale
Çankırı
Çorum
Denizli
Diyarbakır
Düzce
Edirne
Elazığ
Erzincan
Erzurum
Eskişehir
Gaziantep
Giresun
Gümüşhane
Hakkâri
Hatay
Iğdır
Isparta
İstanbul
İzmir
Kahramanmaraş
Karabük
Karaman
Kars
Kastamonu
Kayseri
Kırıkkale
Kırklareli
Kırşehir
Kilis
Kocaeli
Konya
Kütahya
Malatya
Manisa
Mardin
Mersin
Muğla
Muş
Nevşehir
Niğde
Ordu
Osmaniye
Rize
Sakarya
Samsun
Siirt
Sinop
Sivas
Şanlıurfa
Şırnak
Tekirdağ
Tokat
Trabzon
Tunceli
Uşak
Van
Yalova
Yozgat
Zonguldak
İstanbul'daki 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, Asya ve Avrupa kıtalarını birbirine bağlamaktadır.
Trabzon'un Çaykara ilçesindeki Uzungöl.
Mimar Sinan tarafından yapılan Edirne'deki Selimiye Camii.
Nevşehir sınırları içinde kalan Kapadokya'daki peri bacaları.
Türkiye'nin en yüksek dağı olan Ağrı Dağı.
Ege Bölgesi'nin en kalabalık ili İzmir.
Karadeniz Bölgesi'nin en kalabalık ili olan Samsun'daki Onur Anıtı.
Denizli'deki Pamukkale travertenleri.
Türkiye'nin en büyük gölü Van Gölü'nde yer alan Akdamar Adası.
Elazığ'da bulunan Pisa Kulesi'nden bile daha eğik minareye sahip Harput Ulu Camii.

Türkiye il merkez rakımları

İl Adı Rakım (Google Earth)
Adana 25
Adıyaman 701
Afyon 1012
Ağrı 1630
Amasya 400
Ankara 905
Antalya 62
Artvin 530
Aydın 92
Balıkesir 145
Bilecik 513
Bingöl 1159
Bitlis 1637
Bolu 741
Burdur 963
Bursa 238
Çanakkale 11
Çankırı 730
Çorum 822
Denizli 392
Diyarbakır 674
Edirne 50
Elâzığ 1041
Erzincan 1216
Erzurum 1923
Eskişehir 796
Gaziantep 838
Giresun 14
Gümüşhane 1174
Hakkâri 1756
Hatay 89
Isparta 1058
Mersin 18
İstanbul 25
İzmir 9
Kars 1756
Kastamonu 814
Kayseri 1060
Kırklareli 231
Kırşehir 991
Kocaeli 4
Konya 1023
Kütahya 958
Malatya 970
Manisa 79
Kahramanmaraş 562
Mardin 938
Muğla 659
Muş 1334
Nevşehir 1197
Niğde 1239
Ordu 25
Rize 11
Sakarya 41
Samsun 10
Siirt 887
Sinop 27
Sivas 1313
Tekirdağ 28
Tokat 630
Trabzon 36
Tunceli 922
Şanlıurfa 527
Uşak 915
Van 1728
Yozgat 1317
Zonguldak 10
Aksaray 1228
Bayburt 1555
Karaman 1063
Kırıkkale 746
Batman 570
Şırnak 1343
Bartın 12
Ardahan 1799
Iğdır 860
Yalova 8
Karabük 264
Kilis 660
Osmaniye 121
Düzce 149

Rakım (Google Earth) valilik binalarının bulunduğu yerdir.

Eski iller

1927 yılındaki illeri gösteren bir harita
  • Doğubayazıt ili, Ağrı iline bağlandı.
  • Çatalca ili, İstanbul iline bağlandı.
  • Gelibolu ili, Çanakkale iline bağlandı.
  • Genç ili, Bingöl iline bağlandı.
  • Kozan ili, Adana iline bağlandı.
  • Şebinkarahisar ili, Giresun iline bağlandı.
  • Siverek ili, Şanlıurfa iline bağlandı.
  • Silifke ili, Mersin iline bağlandı.

Ayrıca bakınız

Notlar

  • A ^ İllerin alanlarına, sınırları dahilindeki akarsu ve göller dahildir.[15]
  • B ^ İçel'in adı, 2002 yılında resmen Mersin olarak değiştirildi.[16]
  • C ^ İstanbul'da 212, Avrupa Yakası'nın; 216, Anadolu Yakası'nın telefon kodudur.

Kaynakça

  1. ^ "İller İdaresi Genel Müdürlüğü". İller İdaresi Genel Müdürlüğü. 18 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2015. 
  2. ^ a b c d e f g "İller İdaresi Genel Müdürlüğü". İller İdaresi Genel Müdürlüğü. 16 Ocak 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2013. 
  3. ^ Ünüvar, İhsan. Erzurum vilâyeti. Duygu Matbaası. s. 40. 22 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Nisan 2013. 
  4. ^ Alpaslan, İsmet. Her yönüyle Ağrı. Tutibay Yayınları. s. 180. 22 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Nisan 2013. 
  5. ^ White, Paul J. Primitive rebels or revolutionary modernizers?: the Kurdish national movement in Turkey (İngilizce). Zed Books. s. 80. ISBN 978-1-85649-822-7. 16 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Nisan 2013. 
  6. ^ a b c d "T.C. Resmî Gazete - 21 Haziran 1989 ÇARŞAMBA" (PDF). 19 Şubat 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  7. ^ a b "T.C. Resmî Gazete - 18 Mayıs 1990 CUMA" (PDF). 11 Ocak 2022 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  8. ^ "T.C. Resmî Gazete - 7 Eylül 1991 CUMARTESİ" (PDF). 9 Eylül 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  9. ^ a b "T.C. Resmî Gazete - 3 Haziran 1992 ÇARŞAMBA" (PDF). 3 Aralık 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  10. ^ a b c "T.C. Resmî Gazete - 6 Haziran 1995 SALI" (PDF). 2 Eylül 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  11. ^ "T.C. Resmî Gazete - 28 Ekim 1996 PAZARTESİ" (PDF). 14 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  12. ^ "T.C. Resmî Gazete - 9 Aralık 1999 PERŞEMBE" (PDF). 8 Aralık 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  13. ^ "Düzce, resmen il Derince ilçe oldu". Hürriyet. 9 Aralık 1999. 17 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2013. 
  14. ^ a b c "Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları, 2022". Türkiye İstatistik Kurumu. 6 Şubat 2023. 6 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mart 2023. 
  15. ^ a b "İl ve İlçe Yüz Ölçümleri" (PDF). Harita Genel Müdürlüğü. 24 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 24 Ekim 2019. 
  16. ^ "İçel resmen Mersin oldu". Hürriyet. 21 Haziran 2002. Erişim tarihi: 1 Nisan 2013. 
  • g
  • t
  • d
Türkiye'nin illeri
  • Adana
  • Adıyaman
  • Afyonkarahisar
  • Ağrı
  • Aksaray
  • Amasya
  • Ankara
  • Antalya
  • Ardahan
  • Artvin
  • Aydın
  • Balıkesir
  • Bartın
  • Batman
  • Bayburt
  • Bilecik
  • Bingöl
  • Bitlis
  • Bolu
  • Burdur
  • Bursa
  • Çanakkale
  • Çankırı
  • Çorum
  • Denizli
  • Diyarbakır
  • Düzce
  • Edirne
  • Elazığ
  • Erzincan
  • Erzurum
  • Eskişehir
  • Gaziantep
  • Giresun
  • Gümüşhane
  • Hakkâri
  • Hatay
  • Iğdır
  • Isparta
  • İstanbul
  • İzmir
  • Kahramanmaraş
  • Karabük
  • Karaman
  • Kars
  • Kastamonu
  • Kayseri
  • Kırıkkale
  • Kırklareli
  • Kırşehir
  • Kilis
  • Kocaeli
  • Konya
  • Kütahya
  • Malatya
  • Manisa
  • Mardin
  • Mersin
  • Muğla
  • Muş
  • Nevşehir
  • Niğde
  • Ordu
  • Osmaniye
  • Rize
  • Sakarya
  • Samsun
  • Siirt
  • Sinop
  • Sivas
  • Şanlıurfa
  • Şırnak
  • Tekirdağ
  • Tokat
  • Trabzon
  • Tunceli
  • Uşak
  • Van
  • Yalova
  • Yozgat
  • Zonguldak
Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin
  • LCCN: sh2015000554
  • NLI: 987007409105105171